Abstrak

May mga paniniwala at kuwentong kababalaghan na naging gabay sa Lipunan. Ang pag-aaral na ito ay layong suriin ang papel ng kwentong-bayan sa ugnayang kultural at programang Panturismo ng LGU sa bayan ng Claver, Surigao del Norte bilang identidad at panturismong yaman ng isang komunidad. Ginamit ang desinyong deskriptibo sa pinagsanib na kwali-kwantitatibong pamamaraan: content analysis sa tulong ng Aestheticism Approach ni John Ruskin (1900) sa mga naratibong kuwentong panturismo mula sa 8 barangay ng Claver, Surigao del Norte. Purposive sampling ang paraang ginamit sa pagkuha ng 52 tagatugon para sa pakikipanayam at pagtugon ng sarvey-kwestyuner. Mean and Standard Deviation at Paired-Sample T-test sa pagsukat ng programang panturismo ng lokal na pamahalaan.  Natuklasan na may 15 kuwentong panturismo kuha sa 8 barangay.  Ipinakita sa mga kuwento ang kahalagahang pangkultural, na naglalaman ng mahiwaga at makalikasang paniniwala na may malalim na ugnayan ng mga tao sa kalikasan at espiritu ng kapaligiran. Ang kuwentong-bayan ay nagsilbing gabay, babala sa pag-iingat at iwas panganib na taglay ng hiwaga sa bawat panturismong lugar. Ipinakita rin ang simbolismo, aral, pagsunod sa mga babala, pagmamahal sa pamilya, kabuhayan at kultura ng pamayanan. Sa programang panturismo, nagkaroon ng positibong pagtanggap sa mga patakaran ng LGU. Ang Preserbasyon at Akomodasyon ay napatunayang may makabuluhang epekto sa panturismo, habang ang Pag-iingat at Kalinisan ay nangangailangan pa ng mas maigting na pagpapatupad. Dito nakikita ang kahalagahan ng ugnayan sa kultura at turismo sa pagbuo ng matatag na identidad at progresibong komunidad. Inirerekomenda sa LGU, guro, turista, kabataan, mamamayan, at mananaliksik ang  aktibong pakikilahok sa preserbasyon, edukasyon, at promosyon ng mga kuwentong-bayan bilang pundasyon ng isang makabuluhang panturismong nakaugat sa kultura.

Susing salita: Kultura, Pantursimo, LGU, Kuwentong-bayan at pangkaligtasan

BASAHIN

ABSTRAK

         Hangad ng pag-aaral na ito na matulungan ang mga nagsipagtapos sa kursong Batsilyer sa Edukasyong Pansekondarya medyor sa Filipino sa probinsya ng Aklan. Ito ay mangyayari sa pamamagitan nang pagbubukas ng programang Masterado ng Sining sa Edukasyon Medyor sa Pagtuturo ng Wikang Filipino sa Aklan State University–Ibajay Campus. Ang makamtan ang adbans na pag-aaral nang hindi na kailangang lumuwas sa malalayong lugar, makatipid sa pamasahe, tirahan at iba pang gastusing pang-ekonomiko ay karagdagang paglutas sa gap ng pag-aaral na ito.

         Sinuri ng pag-aaral ang profayl ng mga kalahok, mga pangangailangan para sa programa, kapasidad ng unibersidad sa aspeto ng pasilidad at guro, at ang kaangkupan nito sa mga pamantayan ng CHED at Philippine Qualifications Framework (PQF) Level 7.

         Gumamit ng deskriptibong disenyo ng pananaliksik para sa isangdaan at dalawampu’t dalawang (122) mga mag-aaral mula sa iba’t ibang paaralang elementarya at sekondarya ng Aklan at Pandan, Antique. Kinalap ang datos sa pamamagitan ng sarbey-kwestyuner, pakikipanayam, dokumentaryong pagsusuri, at pokus na diskasyon ng grupo habang ang panloob na salik ay kinuha mula sa talaan ng kolehiyo. Ginamit din ang mga impormasyon sa pagsulat ng konklusyon at rekomendasyon.

         Lumabas sa datos na napakataas ang antas ng interes sapagkat ang 122 na kalahok ay nagpahayag ng intensyong magpatala. Ipinapakita nito ang malakas na pangangailangan at hangaring maitaas ang kanilang katungkulan. Ang malawak na distribusyon ng mga kalahok mula sa iba’t ibang distrito ay nagpapatunay na sapat ang bilang ng potensyal na kliyente.

         Iminumungkahi ang mabilis na pagpapatibay ng kurikulum at polisiya para pormal na buksan ang programa. Ang pagpapaunlad ng mga pasilidad at pagpapalakas sa ugnayan ng Departamento ng Edukasyon at lokal na pamahalaan para sa mga iskolarsip ay higit na hinihikayat upang makapagpatuloy ang mga guro ng masterado.

Susing salita: Masterado ng Sining sa Edukasyon (MAED), Pagtuturo ng Wikang Filipino, Pangangailangang Pang-Edukasyon, Kurikulum, Polisiya

BASAHIN

ABSTRAK

Sa pagtaas ng bilang ng mga kababaihang Pilipino na aktibong kalahok sa labor force, lumalawak din ang kanilang mga responsibilidad sa loob at labas ng tahanan. Bagama’t nagkakaroon ng mas maraming oportunidad ang mga kababaihan sa edukasyon at propesyon, nananatili pa rin ang inaasahan ng lipunan na sila ang pangunahing tagapangalaga ng pamilya at tagapangasiwa ng mga gawaing domestiko. Ang ganitong kalagayan ay nagbubunga ng tinatawag na mental load, isang hindi nakikitang anyo ng cognitive at emotional labor na kinabibilangan ng patuloy na pag-alala, pagpaplano, pag-oorganisa, at pagmamanman sa mga pangangailangan ng pamilya. Layunin ng pag-aaral na ito na tuklasin at ilarawan ang lived experiences ng mga working mothers sa pagdadala ng mental load sa kontekstong Pilipino. Gumamit ang pananaliksik ng qualitative phenomenological design upang maunawaan ang kahulugan ng kanilang mga karanasan. Sampung working mothers mula sa iba’t ibang propesyon at rehiyon sa Pilipinas ang napili sa pamamagitan ng purposive sampling. Isinagawa ang semi-structured interviews at sinuri ang datos gamit ang Colaizzi’s phenomenological method. Mula sa pagsusuri ay lumitaw ang apat na pangunahing tema: (1) Ako ang Naaalala sa Lahat, (2) Pagod na Hindi Nakikita, (3) Kasamang Dumarating ang Guilt, at (4) Paghahanap ng Balanse at Suporta. Ipinakita ng mga resulta na ang mental load ay may malaking impluwensiya sa emosyonal at sikolohikal na kalagayan ng mga working mothers. Lumalabas na ang hindi pantay na distribusyon ng cognitive labor sa loob ng pamilya ay patuloy na naglalagay sa kababaihan sa posisyon ng mataas na stress at emotional burden. Inirerekomenda ng pag-aaral ang pagpapatupad ng gender-sensitive family programs, workplace support systems, at mental health interventions upang matugunan ang mga hamong dulot ng mental load.

Mga Suring Salita: mental load, working mothers, gender roles, phenomenology, Filipino women, psychology

BASAHIN

Abstrak

         Nananatiling limitado ang akademikong dokumentasyon hinggil sa Pauláw sa Palanas, Masbate. Bunga nito, inilarawan ng pag-aaral ang mga ritwal sa tatlong yugto, tinukoy ang leksikong Minasbate nito, at bumuo ng limbag na babasahin para sa preserbasyong kultural.

         Gumamit ang pananaliksik ng kalitatibong etnograpiya. Sampung Paraulaw mula sa anim na barangay ang naging kalahok gamit ang purposive at snowball sampling. Nakalap ang datos sa semi-estrukturadong panayam at dokumentasyon, at sinuri sa pamamagitan ng thematic analysis at pagsusuring korpus.

         Natuklasan na ang mga ritwal ay binubuo ng magkakaugnay na yugto ng paghahanda, pagsasagawa, at reintegrasyon na nag-uugnay sa tao, kalikasan, at espiritu. Natukoy rin ang mga rehistro ng wika sa paniniwala, alay, at materyales, na naging batayan sa pagbuo ng Lokal na Antolohiya ng mga Kuwentong Bayan ng Pauláw.

         Ipinakikita ng pag-aaral na ang Pauláw ay daluyan ng kolektibong identidad at katutubong kaalaman. Inirerekomenda ang integrasyon nito sa edukasyon at pagpapatuloy ng mga programang pangkonserbasyon para sa mga susunod na salinlahi.

BASAHIN

ABSTRAK

         Layunin ng pananaliksik na ito na suriin ang antas ng pagganap ng mga mag-aaral sa Ikawalong Baitang sa paggamit ng mga tuntunin ng Binagong Gabay sa Ortograpiyang Pambansa, matukoy ang epekto ng Sariling Linangang Kit (SLK) sa kanilang pagkatuto, at masuri ang kaangkupan ng nabuong kagamitang panturo batay sa pagtataya ng mga ebalweytor. Gumamit ang pag-aaral ng quasi-experimental na disenyo, partikular ang one-group pre-test and post-test design. Ang mga kalahok ay binubuo ng apatnapung (40) mag-aaral sa Ikawalong Baitang sa isang pampublikong paaralan sa Sangay ng Lungsod ng Calapan na pinili sa pamamagitan ng purposive sampling, kasama ang mga dalubguro, manunulat ng kagamitang panturo, at mga guro bilang mga ebalweytor. Ginamit bilang pangunahing instrumento ang 30 aytem na pauna at pangwakas na pagtataya, gayundin ang talatanungan sa pagtataya ng kaangkupan ng SLK. Sinuri ang mga datos gamit ang mean, standard deviation, paired t-test, at One-Way ANOVA. Ipinakita sa resulta na sa paunang pagtataya, ang mga mag-aaral ay nagtala ng mean score na 15.30 (51.00% MPS) na may interpretasyong "Katamtaman," habang sa pangwakas na pagtataya ay umakyat ito sa 26.00 (86.67% MPS) na inilarawan bilang "Mataas". Inirerekomenda ang paggamit ng SLK bilang karagdagang kagamitang panturo, pagsasagawa ng LAC sessions para sa mga guro, at pagpapalawak ng pilot testing nito sa iba pang paaralan sa Dibisyon ng Calapan.

Mga Susing Salita:  Binagong Gabay sa Ortograpiyang Pambansa, kagamitang panturo,

                     Sariling Linangang Kit

BASAHIN

Abstrak

Layunin ng pag-aaral ang makabuo ng CGIM sa asignaturang Pagbasa at Pagsusuri ng Iba’t Ibang Teksto Tungo sa Pananaliksik.  Gamit ang deskriptiv-ebalwativ, tinaya at tiniyak ang kahusayan ng CGIM batay sa mga pamantayan: nilalaman, pisikal na anyo, kalinawang biswal at sangkap panteknolohiya.  Ang talatanungan ay nagtiyak sa kahusayan ng CGIM batay sa apat na antas: napakahusay, mahusay, katamtaman at mahina.  Ang mga tagataya ay tatlong guro sa Filipino at tatlong eksperto sa Edukasyong Panteknolohiya.  Ang mean at standard deviation ay ginamit sa pagtalakay ng mga nakuhang datos.  Sa pagsusuring ginawa ng mga guro at eksperto sa Edukasyong Panteknolohiya lumabas na napakahusay ng CGIM sa kabuuan maging sa aspektong nilalaman, pisikal na anyo, kalinawang biswal at sangkap panteknolohiya mula Yunit 1 hanggang Yunit 9.  Lumabas sa resulta na dahil tapat na sinunod ang mga hakbang sa pagbuo ng CGIM, ito ay maaaring makalilinang sa kagalingan ng mga mag-aaral sa mga aralin at mahikayat na mag-aral nang mabuti dahil ang CGIM na ginamit  sa pagtuturo ay nagpapasigla sa kanilang kyuryusidad at imahinasyon.  Maidaragdag pa ang pagkilala ng mga mahahalagang gampanin ng teknolohiya sa edukasyon sa kasalukuyang ay may kaakibat na hamon sa kakayahan ng mga guro na gawing interaktibo ang pagtalakay ng mga aralin ay nagagawa sa pagbuo ng CGIM.      

Susing salita: CGIM, pagbasa, pagsusuri, pananaliksik, tagataya, teksto

BASAHIN

ABSTRAK

Layunin ng pag-aaral na ito na mataya ang antas ng kahusayan sa pagsulat ng mga piling mag-aaral sa Lungsod Zamboanga batay sa mga komponent na nilalaman, organisasyon, wastong gamit ng mga salita, at mekaniks. Gumamit ang pag-aaral ng kwantitatibong pamamaraan ng pananaliksik at disenyong deskriptibong pasuri. Bilang instrumento, pinasulat ang mga kalahok ng isang komposisyong pasalaysay tungkol sa kanilang makulay at hindi malilimutang karanasan. Sinuri ang mga isinulat gamit ang pamantayang School Education Development Program (SEDP), at ginamitan ng mean at standard deviation sa pagsusuri ng mga datos. Ipinakita ng resulta na ang mga kalahok ay nagtamo ng mahusay na antas ng kahusayan sa lahat ng komponent ng pagsulat: nilalaman (M = 71.30, SD = 9.58), organisasyon (M = 75.10, SD = 7.64), wastong gamit ng mga salita (M = 73.97, SD = 6.76), at mekaniks (M = 72.02, SD = 7.04). Ang kabuuang mean na 73.13 (SD = 6.07) ay may palarawang interpretasyong mahusay, na nagpapahiwatig na ang mga kalahok ay may sapat na kakayahang makabuo ng malinaw, organisado, at makabuluhang sulatin. Napagpasyahan na ang mga piling mag-aaral sa Lungsod Zamboanga ay nagtataglay ng mahusay na antas ng kahusayan sa pagsulat. Inirerekomenda ang pagpapatuloy at pagpapaigting ng mga estratehiya at programang pampagtuturo na higit na magpapahusay sa nilalaman, organisasyon, wastong paggamit ng mga salita, at mekaniks upang higit pang mapaunlad ang kalidad ng akademikong pagsulat ng mga mag-aaral.

Mga Susing Salita: kahusayan sa pagsulat, nilalaman, organisasyon, wastong gamit ng mga salita, mekaniks, Lungsod Zamboanga.

READ MORE

Abstrak

Sa pagpapatupad ng Kurikulum na MATATAG, binigyang-diin ang kontemporaryong panitikan para sa paglinang ng kritikal na pag-iisip at makabuluhang pakikilahok ng mga mag-aaral. Gayunpaman, hamon sa mga guro ang kakulangan sa sistematikong gabay pampagtuturo na tumutugon sa mga bagong pamantayan. Layunin ng pag-aaral na ito na makabuo ng mungkahing gabay pampagtuturo sa kontemporaryong panitikan para sa Ikasampung Baitang Batay sa Kurikulum na MATATAG.

Gumamit ng developmental research at ADDIE Model ang pag-aaral sa pagsusuri, pagdidisenyo, pagbuo, at ebalwasyon ng kagamitan. Gamit ang purposive sampling, pumili ng anim na awiting OPM (1990-2025) batay sa tematikong kaugnayan, lalim ng lirikong may tayutay, at kultural na pagkaangkop. Ginamit ang close reading at reader-response approach para sa pagsusuring tematiko at pagtukoy ng teachable moments. Ang mga binuong kagamitan, gaya ng Lyric-Annotation Sheet at Reader-Response Journal, ay sinuri gamit ang kwalitatibong pagsusuring pangnilalaman upang tiyakin ang pagkakahanay sa mga pamantayang panlipunan.

Nakabuo at nakapagbalida ng anim na awiting OPM: Sahod, TRPKNNMN, Sabi Nila, Ayaw, Kapangyarihan, at Mahal Kong Pilipinas. Ang mga awiting ito ay nagsisilbing tulay sa pagitan ng tradisyonal na pagpapahalaga at kontemporaryong realidad. Nagresulta ito sa isang ekosistema ng walong estratehiyang pampagtuturo at labing-isang kagamitang nakatuon sa Reader-Response Theory at Pop Culture as Pedagogy. Inaasahang ang mungkahing gabay na ito ay magpapatibay sa makabuluhan, mapanuri, at aktibong pagkatuto sa asignaturang Filipino 10.

READ MORE

Abstrak

Layunin ng pag-aaral na ito na suriin ang epekto ng paggamit ng Wikang Filipino bilang kasangkapan sa pagkamit ng kompetitibong kalamangan ng mga negosyong pangangalakal. Gumamit ito ng Explanatory Sequential Mixed-Methods Research Design, kung saan isinagawa ang sarbey sa 100 may-ari at tagapamahala ng mga negosyo sa Laguna, na sinundan ng panayam upang mapalalim ang interpretasyon ng mga natuklasan. Ipinakita ng pag-aaral na malawak at epektibong ginagamit ang Wikang Filipino sa komunikasyon sa mamimili, pag-aanunsiyo at promosyon, serbisyong pangkustomer, pakikipagnegosasyon, at social media marketing. Natuklasan ding nakatutulong ang paggamit ng Wikang Filipino sa pagpapalakas ng ugnayan sa mga mamimili, pagpapabuti ng reputasyon ng negosyo, at pagpapataas ng pangkalahatang pagganap ng mga negosyong pangangalakal. Bunga nito, nabuo ang Gabay sa Estratehikong Paggamit ng Wikang Filipino para sa Kompetitibong Kalamangan ng mga Negosyong Pangangalakal, na maaaring magsilbing sanggunian ng mga negosyante, institusyong pang-edukasyon, at mga ahensiyang sumusuporta sa pagpapaunlad ng mga MSMEs.

Mga Susing Salita: Wikang Filipino, kompetitibong kalamangan, negosyong pangangalakal, komunikasyong pangnegosyo, MSMEs, gabay sa negosyo.

READ MORE

ABSTRAK

         Layunin ng pananaliksik na ito na masuri ang voice at transitivity ng wikang Surigaonon sa pamamagitan ng pag-uugnay ng morpema at sintaks upang makabuo ng malinaw na transitibo at intransitibong mga pahayag. Ginamit sa pag-aaral ang disenyong Descriptive-Analytical Qualitative Research sa larangan ng linguistic fieldwork. Isinagawa ang paglikom ng datos sa pamamagitan ng direct data elicitation gamit ang mga silent film clips sa mga katutubong tagapagsalita mula sa Surigao del Norte, pati na rin ang corpus analysis sa mga natural na usapan at lokal na babasahin. Napatunayan sa pag-aaral na may sistematikong voice forms o panlaping berbal ang Surigaonon tulad ng tag-, nag-, at nu-. Bukod dito, ang transitivity sa wikang ito ay pinatatakbo ng morpo-sintaktikong interaksiyon ng mga panlapi at estruktura ng pangungusap, hindi lamang ng pagkakaroon ng direktang layon. Inirerekomenda ang patuloy na pananaliksik na nakatuon sa iba pang panlaping berbal upang mas mapalalim ang pag-unawa sa morpo-sintaksis ng wikang Surigaonon.

Mga Susing Salita: pandiwang Surigaonon, transitivity, morpolohiya, sintaks, panlapi, morpo- lingguwistika

BASAHIN

         ABSTRAK

         Layunin ng pananaliksik na ito na suriin at idokumento ang morposintaksis ng pandiwang Surigaonon sa pamamagitan ng pag-aanalisa sa voice system, aspekto, at gampanin ng mga argumentong Aktor (A), Layon (O), at Solong argumento (S). Ginamit sa pag-aaral ang Descriptive-Analytical Qualitative Research Design sa lingguwistikong fieldwork upang sistematikong mapag-aralan ang mga pattern nito. Nakalikom ng datos sa pamamagitan ng pakikipagpanayam sa mga katutubong tagapagsalita sa piling bayan ng Surigao del Norte gamit ang silent film clips bilang stimuli (direct elicitation) at pagsusuri sa mga likas na usapan (corpus analysis). Pinagsama ang Descriptive Analysis at Content Analysis upang suriin ang anyo at gamit ng wika sa pamamagitan ng case marking (ERG, ABS, OBL). Naipakita sa mga resulta ang sistematikong ugnayan ng voice system at mga argumentong semantiko, kung saan ang bawat panlapi ay nagpapabago sa syntactic prominence ng mga ito alinsunod sa Transitivity Parameters. Meron ding direktang epekto ang mga panlapi at aspekto (incomplete, completed, contemplated) sa transitivity, kung saan ang completed aspect ay nagpapakita ng mataas na transitivity score.

Mga Susing Salita: pandiwang Surigaonon, transitivity, morpolohiya, sintaks, panlapi, morpo- lingguwistika

BASAHIN

Abstrak

Ang pag-aaral na ito ay isinagawa upang bumuo at masuri ang kalidad ng isang worktext sa pagtuturo ng Panitikan para sa mga mag-aaral sa elementarya. Tinukoy ng pag-aaral ang antas ng kalidad ng worktext batay sa nilalaman, organisasyon, kaangkupan, pagtataya, at hikayat sa gamit. Sinuri rin nito ang antas ng kaalaman ng mga mag-aaral sa pamamagitan ng formative at summative test, gayundin ang makabuluhang pagkakaiba at epekto ng paggamit ng worktext sa kanilang performans.

Gumamit ang pag-aaral ng descriptive-developmental na disenyo ng pananaliksik. Ang mga tagatugon ay binubuo ng 35 mag-aaral na lumahok sa implementasyon ng nabuong worktext. Gumamit ng weighted mean at standard deviation upang matukoy ang antas ng kalidad ng worktext, habang paired samples t-test ang ginamit upang malaman ang makabuluhang pagkakaiba ng performans sa formative at summative test. Ginamit naman ang Cohen's d at Hedges' g upang masukat ang laki ng epekto ng paggamit ng worktext.

Ipinakita ng mga resulta na ang nabuong worktext ay nagtamo ng lubhang mataas na antas ng kalidad sa lahat ng aspektong sinuri, kabilang ang nilalaman, organisasyon, kaangkupan, pagtataya, at hikayat sa gamit. Sa formative test, karamihan sa mga mag-aaral ay nakapagtamo ng antas na Mahusay, samantalang sa summative test ay karamihan ay nasa antas na Higit na Mahusay, na nagpapakita ng pagtaas ng kanilang pagganap. Natuklasan din na may makabuluhang pagkakaiba sa pagitan ng formative at summative test, at ang pagsusuri sa effect size ay nagpakita ng malaking epekto ng paggamit ng worktext sa performans ng mga mag-aaral.

Batay sa mga natuklasan, napagpasyahan na ang nabuong worktext ay isang epektibo at de-kalidad na kagamitang pampagtuturo na nakatutulong sa pagpapabuti ng pagkatuto at akademikong performans ng mga mag-aaral sa Panitikan. Inirerekomenda ang paggamit nito bilang karagdagang kagamitang pampagtuturo at ang pagsasagawa ng mga kaugnay na pag-aaral upang higit pang mapatunayan ang bisa nito sa iba't ibang antas at asignatura.

Keywords: Worktext, Panitikan, Kagamitang Pampagtuturo, Formative Test, Summative Test, Performans

BASAHIN

Abstrak

Ang pag-aaral na ito ay nakatuon sa pagsusuri ng Filipino bilang daluyan ng kaalaman at ang kaugnayan nito sa kakayahang komunikatibo at pagkatuto ng mga mag-aaral sa asignaturang PI 100.

Gumamit sa pananaliksik na ito ng deskriptibong disenyo upang mailarawan at masuri ang kaugnayan ng mga baryabol sa pag-aaral. Ang talatanungan ang ginamit na metodo ng pangangalap ng datos.  Isinagawa ang pag-aaral sa pamamagitan ng purposive sampling technique kung saan pinili ang tatlong daan at limampung (350) mag-aaral na kasalukuyang kumukuha ng asignaturang PI 100  LSPU Santa Cruz Laguna bilang mga tagatugon ng pag-aaral.

Batay sa mga datos at resultang nakalap sa pananaliksik, natuklasan na ang Filipino bilang daluyan ng kaalaman ay may makabuhuyang kaugnayan sa kakayahang komunikatibo at pagkatuto ng mga mag-aaral sa PI100.  Ipinakikita ng pagsasaliksik na mas nagiging malinaw ang pag-unawa ng mga mag-aaral sa mga konsepto at mas napapaunlad ang kanilang kakayahang magpahayag at makipag-ugnayan kapag Filipino ang ginagamit na midyum ng pagtuturo.

BASAHIN

Abstrak

Nilayon ng pag-aaral na ito na suriin ang papel na ginagampanan ng babae sa anim na piling nobelang Filipino na nagwagi sa Gawad Palanca. Siniyasat sa pag-aaral ang pagkakahon ng lipunan sa papel na kanilang ginagampanan upang ilarawan ang napakababang antas na pinaglagyan ng lipunan sa kababaihan. Inilapat sa pagsusuri ang mga simulain ng Hermeneyutika at Dekonstruksyon bilang paraan ng pagbasa/pagbasag sa teksto. Ang pagsusuri ay umikot  sa dobleng pagkakahon sa larawan ng babae sa lipunan at sa teksto. Nabuo ang sumusunod na mito ng babae sa mga akda: haligi ng tahanan; kung kailan mahina ay saka malakas; at tagapagsulong ng pagbabago. Napatunayan sa pag-aaral ang pagbawi sa representasyon ng kapangyarihan mula sa kamay ng patriyarka. Sa pangkalahatan, nagpapakita ang pananaliksik na ito ng bagong perspektiba sa kritisismo ng nobelang pampanitikan at iminumungkahi ang patuloy na pagbuwag sa tradisyonal na patriyarkal na pagbasa sa iba pang anyo ng panitikang Filipino.

Key Words: mito, babae, pagkakahon, pagbasa/pagbasag, nobela

BASAHIN

ABSTRAK

         Layunin ng pag-aaral na ito na matukoy ang antas ng paggamit ng code mixing ng wikang Chabacano ayon sa Silangang Baybayin (East Coast), Sentro, at Kanlurang Baybayin (West Coast) ng Lungsod ng Zamboanga. Ginamit sa pag-aaral ang Disenyong Deskriptibo-Hambingang Pananaliksik na pinagsamang metodong Kwalitatibo at Kwantitatibo. Binilang ang kabuuang entri ng mga salitang Chabacano at ng mga salitang may code mixing upang matukoy ang bahagdan ng code mixing, maihambing ang antas nito sa tatlong pangunahing bahagi ng lungsod, at masuri ang distribusyon nito batay sa gramatikal na kategori at mga wikang pinagmumulan ng mga salitang inihahalo sa Chabacano. Ang kwalitatibong pagsusuri naman ay ginamit sa pagpapaliwanag at pagbibigay-kahulugan sa mga natuklasan batay sa mga umiiral na teorya at kaugnay na literatura.

         Natuklasan sa pag-aaral na mababa ang kabuuang antas ng code mixing, na umabot lamang sa siyam na porsyento (9%) ng kabuuang entri ng mga salitang sinuri. Higit na nangingibabaw ang tag switching kaysa sa intra-sentential switching, na nagpapahiwatig na nananatiling pangunahing midyum ng komunikasyon ang wikang Chabacano sa mga opisyal na transaksiyon sa barangay. Sa paghahambing ng tatlong pangunahing bahagi ng lungsod, bahagyang mas mataas ang antas ng code mixing sa Sentro kaysa sa Kanlurang Baybayin, samantalang kapansin-pansing mas mababa ito sa Silangang Baybayin. Ipinahihiwatig ng resulta na ang mas mataas na antas ng urbanisasyon, industriyalisasyon, at language contact ay may kaugnayan sa mas madalas na paggamit ng code mixing, samantalang ang mas mababang antas nito sa Silangang Baybayin ay maaaring indikasyon ng mas matatag na language maintenance ng wikang Chabacano.

         Natukoy rin sa pag-aaral na ang pangngalan (noun) ang pinakagamiting bahagi ng pananalita sa code mixing, samantala sa distribusyon ng mga wikang ginagamit sa code mixing, nanguna ang wikang Ingles, sinundan ng Filipino at Bisaya, habang walang naitalang paggamit ng wikang Tausug sa mga sinuring opisyal na transaksiyon sa barangay.

         Sa kabuuan, ipinakikita ng pag-aaral na may baryasyon sa paggamit ng code mixing sa iba't ibang bahagi ng Lungsod Zamboanga na maaaring maiugnay sa antas ng language contact, urbanisasyon, at kalagayang panlipunan ng bawat lugar. Bagama't nananatiling matatag ang Chabacano bilang pangunahing midyum ng komunikasyon, ipinakikita ang pagkakaiba sa antas at padron ng code mixing ang umiiral na baryasyong pangwika sa loob ng lungsod. Sinusuportahan ng mga natuklasan ang pananaw nina Fishman (1964) at Giles, Bourhis, at Taylor (1977) hinggil sa ugnayan ng language contact, language maintenance, at paggamit ng wika sa iba't ibang domeyn ng komunikasyon.

BASAHIN

ABSTRAK

Layunin ng pag-aaral na ito na sipatin at suriin ang salin sa Filipino ng mga kuwentong-bayang Chabacano ng Lungsod Zamboanga sa pamamagitan ng pagsusuri sa katangian at mga estratehiyang ginamit ng mga tagasalin. Gumamit ang pag-aaral ng disenyong kwalitatibong-deskriptibo-analitiko at pagsusuring pangnilalaman bilang pangunahing pamamaraan sa pagsusuri ng datos. Dalawang kuwentong-bayan, ang “El Mariposa y El Pajaro” at “El Abuela y Su Nieta”, mula sa Monograph ng Panitikang-Bayan sa Iba’t Ibang Wika sa Pilipinas ng Komisyon sa Wikang Filipino ang naging korpus ng pag-aaral.

Natuklasan na ang mga salin sa Filipino ay lubos na katanggap-tanggap batay sa pagtataya ng mga batikang tagasalin sa wikang Filipino. Napanatili ng mga salin ang diwa, himig, estilo, at mga aspektong pangkultura ng orihinal na teksto, habang naipahayag ang mga ito sa paraang malinaw, natural, at angkop sa target na mambabasa. Natukoy rin na ang mga pangunahing estratehiyang ginamit sa pagsasalin ay ang pagsasaling literal, paglilipat, leksikal na kasingkahulugan, pagbabawas o pagkakaltas, at naturalisasyon. Ipinahihiwatig ng mga resultang ito na ang mga estratehiyang nabanggit ay epektibong nakatutulong sa paglilipat ng kahulugan at mga elementong pangkultura mula sa simulang lengguwahe tungo sa tunguhang lengguwahe.

Pinatutunayan ng pag-aaral na ang sistematikong paggamit ng angkop na estratehiya sa pagsasalin ay mahalaga sa pagpapanatili ng kalidad ng salin at sa pangangalaga, dokumentasyon, at pagpapalaganap ng panitikang Chabacano bilang mahalagang bahagi ng pamanang pangwika at pangkultura ng Pilipinas.

Mga Susing Salita: Chabacano, kuwentong-bayan, pagsasaling-wika, estratehiya sa pagsasalin, pagsusuring pangnilalaman.

BASAHIN

orcid?orcid=0009-0003-7608-9478

ABSTRAK

Ang pag-aaral na ito ay nagsuri sa pagbubuo ng pandiwa sa iba't ibang aspekto sa wikang Tausug. Nilayon nitong matukoy ang mga kayarian ng pandiwa at ang mga panlaping ginagamit sa pagbuo nito batay sa mga pangungusap na hinango mula sa nobelang In Kissah sin Amah iban sin Anak ni Garsom Mush'Ab at sa epikong Parang Sabil ni Abdulla at Putli Isara na isinatitik ni Mohammad Daud Abdul. Gumamit ang pag-aaral ng kwalitatibong pananaliksik gamit ang disenyong panuring-palarawan. Ang mga nakalap na pangungusap ay sinuri batay sa aspekto ng pandiwa, kayarian, at paraan ng paglalapi. Natuklasan na ang pandiwa sa wikang Tausug ay may tatlong pangunahing kayarian: payak, maylapi, at inuulit na maylapi. Lumabas din na gumagamit ang wikang Tausug ng iba't ibang uri ng panlapi tulad ng unlapi, gitlapi, hulapi, kabilaan, at pinagsamang gitlapi at hulapi sa pagbuo ng pandiwa sa aspektong perpektibo, imperpektibo, at kontemplatibo. Ipinakikita ng mga natuklasan na mayaman ang sistemang morpolohikal ng wikang Tausug at maihahanay ito sa mga wikang Pilipinong may masalimuot na estruktura ng paglalapi.

Mga Susing Salita: Wikang Tausug, pandiwa, morpolohiya, panlapi, aspekto ng pandiwa, kwalitatibong pananaliksik

BASAHIN

Abstrak

Layunin ng pag-aaral na sipatin at dalumatin ang mga imahen ng mga babae sa lente ng mga makabagong piling pelikulang Filipino batay sa mga tiyak na layunin: matukoy ang tungkulin ng mga babae sa iba’t ibang institusyong panlipunan na makikita sa piling pelikulang Filipino? Masuri ang kalakasan at kahinaan ang ipinakikita ng kababaihan sa papel na ginagampanan sa mga piling pelikulang Filipino?  At malaman ang repleksiyon ng mga kalakasan at kahinaang natukoy sa imahen ng mga babae sa mga piling makabagong pelikulang Filipino?

Batay sa pagsusuri sa mga pelikula natuklasan ang mga sumusunod: Ang mga tauhang babae sa loob ng pelikula ay nagpakita ng kani-kanilang tungkulin.  Ang pagiging asawa, ina, anak, lola, apo, kapatid, kaibigan, empleyado, nars, pasyente, babaeng boss, artista/ modelo , seamstress, kasintahan at kerida. Dala ng pagbabago ng panahon ay nagpakita rin ng mga babaeng gumanap ng higit sa isang tungkulin, kinaya ang pagbabalanse ng mga tungkulin, sa pamilya at lipunan

  Ang babaeng Fiipina sa piling makabagong pelikulang Filipino ay may kani-kaniyang mga maganda at di-magandang pag-uugali na bunga ng kanilang pinagdaanan sa buhay, magkakaiba sa tungkulin, kahinaan at kalakasan ngunit hindi maikakailang sila ay isang indibidwal may taglay na lakas na karapat-dapat bigyan ng pantay karapatang tinatamasa ng kalalakihan dahil napatunayan nilang marami silang naiambag sa iba’t ibang institusyong panlipunan. Naipamalas nilang sila ay kapantay ng mga lalaki at isang indibidwal na may sariling kakayahan at  kakanyahan.

BASAHIN

ABSTRAK

Sinuri ng pag-aaral na ito ang bisa ng paggamit ng wikang Chavacano bilang wikang panturo sa kasanayang ekspresib sa Filipino ng mga mag-aaral sa piling paaralan sa Lungsod Zamboanga. Gumamit ang pag-aaral ng kwantitatibo-kalitatibong pamamaraan at nilahukan ng siyam na pung (90) mag-aaral sa ikalimang baitang. Upang masukat ang kasanayang ekspresib, ginamit ang serye ng mga larawan mula sa English Expressways bilang batayan sa pagbuo ng salaysay na isinagawa sa paraang pasalita at pasulat. Ginamit ang mean at standard deviation sa pagsusuri ng antas ng kasanayang ekspresib. Batay sa resulta, nakakuha ang mga kalahok ng mean score na 10.374 at standard deviation na 1.129, na may palarawang interpretasyong mahusay. Ipinakikita nito na mahusay ang kasanayang ekspresib sa Filipino ng mga mag-aaral sa parehong pasalita at pasulat na paraan. Batay sa kinalabasan, mabisa ang paggamit ng wikang Chavacano bilang wikang panturo sa paglinang ng kasanayang ekspresib sa Filipino ng mga mag-aaral. Iminumungkahi na ipagpatuloy ang paggamit ng angkop na estratehiya sa pagtuturo ng pagsasalita at pagsulat at magsagawa pa ng iba pang estratehiyang makatutulong sa higit na pagpapaunlad ng kasanayang ekspresib sa Filipino.

Mga Susing Salita: Chavacano, wikang panturo, kasanayang ekspresib, Filipino, unang wika, ikalawang wika

BASAHIN